« تغذيه در بيماران ديابتي »

ديابت چيست ؟

ديابت يا بيماري قند بعلت ناتواني بدن در توليد يا استفاده از انسولين پديد مي آيد . انسولين ماده است كه در بدن توسط لوز المعده توليد ميشود و به كمك آن قند خون به وسيله سلولها به مصرف مي رسد .

نحوه كنترل قند خون بيمار ديابتي  

رژيم غذايي بعنوان آسانترين ، بي خطرين و موثرترين روش كنترل قند خون در بيمار ديابتي شناخته شده است . بيماراني هم كه قرص يا انسولين مصرف مي نمايند بايد از يك رژيم غذايي صحيح پيروي كنند . در واقع مطلوبترين شيوه كنترل ديابت تركيبي از فعاليت بدني منظم و برنامه غذاي مناسب مي باشد .

برنامه غذايي صحيح بيماري ديابتي

هرم مواد غذايي راهنماي مناسبي براي بيمار ديابتي جهت بهره بردن از غذاهاي سالم و متنوع است . بايد سعي شود هر روز از تمام گروههاي مواد غذايي نامبرده شده در هرم استفاده گردد . تعيين دقيقتر مقدار و دفعات مصرف هريك از گروهها توسط پزشك و بر اساس ميزان انرژي مورد نياز فرد و مقدار قند خون وي صورت مي گيرد .

مواد نشاسته اي

اين گروه از مواد غذايي كه قاعده هرم را تشكيل مي دهند ، بايد در رژيم غذايي روزانه بيماري ديابتي بر حسب انرژي مورد نياز منظور گردد . با اين وجود مصرف آنها در افراد چاق بايد محدود شود.

نان ، غلات ، حبوبات ، ماكاروني و سبزيجات نشاسته اي نظير سيب زميني در اين گروه قرار دارند. سعي كنيد بيشتر از نانهاي سبوس دار مانند سنگك يا نان جو استفاده كنيد.

تا آنجا كه ممكن است از مصرف مواد نشاسته اي كه با روغن آماده شده است نظير سيب زميني سرخ شده و بيسكويت خودداري كنيد .

سبزيجات

با مصرف روزانه سبزيهاي خام يا پخته ، ويتامين ، مواد معدني و فيبر كافي به بدن ميرسد.فيبر موجود در سبزيها علاوه بر كمك به گوارش مناسب غذا ، از جذب اضافي قند و چربي جلوگيري مي كند .

استفاده از سبزيجات بصورت خام يا آب پز بهتر از سرخ كردن در روغن است .

بجاي سس از آبغوره يا آب ليمو در تهيه سالاد استفاده كنيد .

تهيه سس با ماست كم چربي و آب ليمو نيز روش جايگزين مناسبي مي باشد .

ميوه جات

ميوه جات منبع مناسبي براي ويتامين ها ، مواد معدني و فيبر هستند . لذا مصرف روزانه اين گروه از مواد غذايي نبايد فراموش گردد . ميوه هاي خشك شده و ميوه هاي خيلي شيرين نظير خربزه ، انگور يا خرما داراي مقادير زيادي قند هستند لذا بايد به مقدار كم مصرف شوند. سعي كنيد ميوه ها را بصورت خام و در صورت امكان همراه با پوست مصرف نمائيد .

چنانچه به نوشيدن آب ميوه علاقه داريد ، از نوع طبيعي آن و بدون اضافه كردن شكر استفاده كنيد . در هنگام خريد سعي كنيد ميوه هاي كوچكتر را انتخاب كنيد .

لبنيات

مصرف شير ، ماست كم چربي ، كشك و .... براي سلامت همه افراد ضروري است . اين دسته از مواد غذايي ميزان مناسبي از انرژي ، كلسيم ، ويتامين ها و پروتئين را در اختيار بدن قرار مي دهند . مصرف روزانه حداقل دو ليوان شير يا ماست كم چربي به بيماران ديابتي توصيه ميشود .

غذاهاي پروتئيني

شامل گوشت هاي قرمز و سفيد ( ماهي و مرغ ) ، تخم مرغ و پنير مي باشند . تأمين مواد معدني مختلف ، ويتامين هاي ب 6 و ب 12 از مزاياي اين دسته از مواد غذايي است .

توصيه ميشود به هنگام خريد ، گوشت كم چربي را انتخاب و به هنگام پخت ، پوست مرغ را كاملاً جدا كنيد . بهترين روش پخت گوشت ، آب پز نمودن آن است و در درجه بعد روشهاي بخار پز و كباب كردن . ولي سرخ كردن مواد غذايي روش مناسبي نيست .

فرآورده هاي گوشتي نظير سوسيس ، كالباس و همبرگر داراي چربي و نمك زيادي هستند . لذا مصرف آنها را به حداقل برسانيد در عوض از گوشت هاي سفيد به خصوص ماهي بيشتر استفاده كنيد .

روغن هاي و مواد قندي

اين دو دسته از مواد غذايي عليرغم توليد زياد انرژي ، كمترين حجم را در هرم مواد غذايي ( قله هرم ) بخود اختصاص داده اند پس بايد مصرف آنها به حداقل برسد غذاهاي پرچربي شامل كره حيواني ، كره حيوان ( مارگارين ) سس سالاد ، روغن ها ، مايونز ، خامه ، سرشير، چيپس و ... مي باشند .

از جمله مواد قندي مي توان به انواع مربا و شيريني ، شكر ، قند ، نبات ، عسل ، شكلات و نوشابه اشاره نمود . بهتر است بجاي روغن هاي جامد و حيواني ، از روغن هاي مايع مثل روغن كنجد ، آفتابگردان ، زيتون ، ذرات يا سويا استفاده شود  .

نكاتي در مورد تغذيه صحيح :

سعي كنيد بجاي 3 وعده در روز ، 4 يا 5 دفعه غذا ميل نمائيد ولي با مقدار كمتر .

به هنگام مصرف غذا از نمك و سس كمتري استفاده كنيد و در عوض براي خوش طعم شدن غذا ، آب ليمو ، سس گوجه و ادويه بكار ببريد .

تا آنجا كه ممكن است از خوردن غذاهاي كنسرو شده و يا غذاهاي تهيه شده در رستوران كه اغلب داراي نمك و چربي فراوانند خودداري كنيد .

در صورت بالا نبودن چربي خونتان هفته اي 2 تا 3 تخم مرغ آب پز ميل نمائيد . در غيراينصورت زرده تخم مرغ را جدا نموده و فقط سفيده آنرا مصرف كنيد.