اگر شما چاق هستید و یا از افزایش وزن رنج می برید در هنگام مراجعه به متخصصین تغذیه شاید اولین نکته ای که می شنوید آنست که باید غذاهای فست فود را از سبد غذایی خود حذف نمایید. متاسفانه باید اذعان کرد که شاید روزی فقط نسل جوان و نوجوان ما از این نوع غذاها لذت می بردند ولی در حال حاضر کم نیستند افراد میانسالی که علاوه بر افزایش وزن دچار عوارض و مشکلات ناشی از چاقی پیشرفته بوده و در سبد غذایی آنها به مناسبتهای مختلف انواع غذاهای فست فود وجود دارد. همین استفاده روزمره از غذاهای فست فود باعث شده است که خیلی از افراد چاق تصمیم خود برای شروع رژیم غذایی را به تعویق بیندازند چرا که می خواهند از لذت این نوع غذاها دست نشویند. حال آیا واقعا رژیم غذایی سالم با مصرف این نوع غذاها امکان پذیر نیست؟
تجربیات کلینیکی نشان داده اند که کالری مواد غذایی تنها مولفه در کنترل وزن نمی باشد. این بدان معناست که در یک فرد چاق که برنامه ای برای رژیم غذایی خود ندارد این تعهد که من از این نوع غذاها استفاده می کنم و در عوض آن از سایر مواد غذایی خود کم نموده تا وزنم را کنترل نمایم، عملی نخواهد بود. پس وابستگی به این نوع غذاها و استفاده روزمره از این مواد غذایی با رژیم سالم سازگاری نخواهد داشت.

سوال دوم آن که چه مشکلاتی برای شما بدنبال مصرف غذاهای فست فود ایجاد می شود؟

1-       مشکل اساسی غذاهای فست فود ارائه شده در ساندویچ فروشی و یا پیتزافروشی ها و یا رستورانهای که  مرغ سرخ شده سرو می کنند ، این است که این غذاها اغلب غنی از چربی و کالری هستند. لذا از نقطه نظر حفظ سلامتی و نیز رعایت رژیم ، مصرف این نوع غذاها مضر می باشد. فست‌فود از مهم‌ترين دلايل بروز چاقي است. يكي از مهم‌ترين دلايل بروز چاقي در كودكان، افزايش كالري‌هاي دريافتي در بدن است كه مصرف فست‌فود نقش ويژه‌اي در‌ آن ايفاء مي‌كند. يافته‌هاي گوناگون نشان داده كه فست‌فود حالت اعتيادآور دارد و هرچه ميزان مصرف آن در طول هفته افزايش يابد، ميزان تمايل به خوردن آن بيشتر مي‌شود.
محتويات فست‌فود به گونه‌اي است كه كودكان را به زياده‌روي در خوردن ترغيب مي‌كند و خطر چاقي مفرط را افزايش مي‌دهد.
اين غذاها علاوه بر آن كه حاوي مقادير زيادي كالري هستند بدليل آن كه باعث تضعيف مركز كنترل اشتها در كودكان مي‌شوند، احتمال بروز چاقي را نيز در آنان افزايش مي‌دهد.

2-      فست‌فود به طور معمول با نوشابه‌هاي گازدار سرشار از مواد اسيدي، قند و انواع مواد شيميايي همراه است كه علاوه بر خطر چاقي، در ايجاد پوسيدگي دندان و پوكي استخوان نقش دارند.

3-   فست‌فودها سرشار از سديم هستند و مصرف آن باعث مي‌شود كودك به طور ناخواسته و بدون آن كه متوجه باشد، مقادير زيادي نمك دريافت كند كه اين امر به نوبه خود عوارضي را بدنبال دارد كه در درازمدت فشار خون را افزايش مي‌دهند.

4-     فست‌فود در بيشتر كشورها هنوز شامل سطح بالايي از ترانس اسيدهاي صنعتي غيرمجاز هستند،‌اسيد چرب ترانس اثر بيولوژيك قدرتمندي دارند كه مي‌تواند به افزايش وزن و چاقي شكمي يا تيپ 2 ديابت و بيماري‌هاي قلبي عروقي و انواع بدخيمي‌ها در كودكان منجر شوند.

5-   ميزان مصرف غذاهاي سالم مانند ميوه و انواع سبزي در كودكان و نوجواناني كه از غذاهاي فست‌فود استفاده مي‌كنند، كمتر از ديگر گروه‌هاي سني است.

6-   معمولاً تصور مي‌شود كه كودكان لاغر دچار سوءتغذيه هستند در حاليكه سوءتغذيه در كودكان چاق كه غذاهاي فست‌فود مصرف مي‌كنند نيز وجود دارد. سوءتغذيه باعث ضعف دستگاه ايمني بدن مي‌شود و خيلي از كودكان به طور مكرر به اسهال‌، عفونت‌هاي ريوي، عفونت‌هاي سيستميك همچون عفونت‌هاي گوارشي مبتلا مي‌شوند كه علت اصلي اين مشكلات سوءتغذيه است.

7-   در فست‌فودها بيشتر از سوسيس و كالباس استفاده مي‌شود و اين در حالي است كه در تهيه آن، از مواد نگه‌دارنده نيتريت و نيترات استفاده مي‌كنند چون هم رنگ آنها را قرمز مي‌كند تا مشتري‌پسند شود و هم موجب جلوگيري از فساد و كپك‌زدن آنها مي‌شود. نيترات و نيتريت در بدن به تركيب نيتروز آمين تبديل مي‌شود كه يك ماده سرطان‌زاي شناخته شده به حساب مي‌آيد و امروزه به اثبات رسيده است كه يكي از دلايل افزايش بيماري سرطان، استفاده از نيترات‌ها است.

اما واقعیت آنست که باید پذیرفت حذف کامل این نوع غذاها از سبد غذایی خیلی از خانواده ها تقریبا غیر ممکن است. مهم آن است که شما باید یک تعادلی را در دریافت همه مواد غذایی حتی این گونه مواد غذایی مضر داشته باشید بدین معنا که شاید شما بتوانید ماهی یک بار و یا حتی با تواتر بیشتر از این مواد مواد غذایی استفاده نمایید ولی مهم آنست که این غذاها نباید در سبد معمول غذایی شما قرار گیرد.

یک راه حل دیگر بویژه در خانواده هایی که استعداد چاقی بالاتر است و از این نوع غذاها لذت می برند، درست کردن این غذاهای رستورانی در منزل است زیرا در منزل شما می توانید محتوای چربی و کالری را کنترل کنید. تجربیات حاصل از درمان بیماران چاق نشان می دهد بسیاری از افرادی که به غذاهای فست فود عادت کرده اند، تمایل دارند که به سمت تغذیه سالم تر بروند ولی فقط به خاطر آنکه از مزه غذاهای سالم خوششان نمی آید به فست فودها روی می آورند. در این زمینه داشتن دستورات غذایی سالم و متنوع که در عین حال خوشمزه باشد ضروری است. علاوه بر اینکه شما می توانید بتدریج ذائقه تان را نسبت به چربی زیاد عوض کنید. همانطور که نسلهای قبلی ما نه تنها به این نوع غذاها آشنا نبودند بلکه در صورت دسترسی به این غذاها از آن لذت نمی بردند ولی ما به تدریج ذائقه مان را آموزش دادیم که عاشق فست فود باشند. البته این نیاز به جلسات مشاوره در طی یک دوره زمانی از یک سو و داشتن دستورات آشپزی برای غذاهای سالم که حاوی چربی کمتر و انرژی متعادل هست، دارد. همچنين كودكان را بايد به فعاليت بدني تشويق كرد تا قبل از اينكه كالري هاي اضافي به چربي تبديل شوند، آن ها را بسوزاند.

                                                                                                                 فاطمه السادات اميني

   کارشناس تغذيه مركز بهداشت شهرستان ميبد