آيا آزمايشگاهها  آزمايشات مربوط به عدم اعتياد را انجام مي دهند يااينكه به رنگ و رخسار فرد نگاه مي كنند؟

آياشخص معتادي كه اعتياد وي محرز گرديده است,مي تواند ازدواج كندياخير؟

يا اصلاً اعتياد چيست ومعتاد كيست وچگونه مي توان او راشناخت,ازجمله سؤالاتي است كه ممكن است ذهن هر صاحب دختري را مشغول نمايد

اعتياد يك پديده شومي است كه متأسفانه امروزه گريبانگير جامعه ما بخصوص قشر جوان گرديده و بعنوان يكي از دغدغه هاي خانواده ها, مخصوصاً هنگام ازدواج فرزندانشان بحساب مي آيد.حق مسلم و طبيعي يك پدر و مادر است كه براي سرنوشت آينده دخترشان نگران بوده و مشكلات فرزندان خود به ديد قسمت نگاه نكنند.

سازمان جهاني بهداشت(WHO) اعتياد را اينگونه تعريف مي كند: اعتياد به مواد مخدر,مسموميت حاد يا مزمني است كه مضر به حال شخص و اجتماع مي باشد و زاييده مصرف داروي طبيعي يا صنعتي بشمار مي رود و خصوصيات اين حالت عبارت است از :

ý      وجود يك تمنا و احتياج به ادامه استعمال دارو و بدست آوردن آن به هرطريقي كه ممكن باشد

ý      وجود يك علاقه مفرط و شديد يا يك گرايش به ازدياد ميزان مصرف دارو

ý      يك وابستگي رواني يا جسمي به آثار داروهاي اعتياد آور,بنحوي كه وقتي دارو به معتاد نرسد اثر رواني و جسمي كه

ý      به آثار قطع دارو موسوم است,دروي ظاهر مي گردد.

معمولاً وقتي نامي از اعتياد و معتاد به ميان مي آيد چنين بنظر مي رسد كه معتاد, همان شخصيتي است كه او را در فيلمها و سريالها به تصوير مي كشند. يعني در راه رفتن كنترل نداردودائم تلو تلو مي خورد,آب از دماغ و دهانش جاري است,زبانش قادر به تلفظ كلمات,بصورت كامل نيست مثلاً »س» را »ش» تلفظ مي كند,هميشه جيبش خالي است و براي تهيه مواد مجبور است دائم به اين و آن التماس كند,ظاهري ژوليده دارد و لباس هاي مندرس برتن,اگر بخواهد از روي جويبي بپرد مثل اين است كه از رودخانه مي پرد. و اگر غير از اين بود فرد معتاد نيست. اما واقعيت اين است كه اين موارد از عوارض دير رس اعتياد است چه بسا افرادي كه سالها سابقه اعتياد دارند ولي هنوز به اين عوارض مبتلا نشده اند خوب ممكن است دير يا زود داشته باشد اما قطعاً سوخت و سوز ندارد

برخي از علائمي كه بواسطه آن مي توان شخص معتاد را شناخت عبارتند از:

خرج كردن پول بدون دليل,شب نشيني هاي مكرر,پنهان كاري و حركات مشكوك,لاغري,سياه شدن دور چشم و دورلبها,نداشتن تمايل به خوردن غذا بخصوص صبح ها,عطسه و آبريزش از بيني بطور متناوب,خميازه هاي طولاني,كاهش فعاليت هاي جسماني,خارش كشاله ران و بيني,گوشه گيري و منزوي بودن,پيدا كردن وسايلي مانند زرورق,تيغ,سرنگ,لوله خودكار در جيب لباس يا درمحل كار,خريد و انبار كردن سرنگ در منزل,مصرف قرص هاي خواب آور,مصرف داروهايي مثل ديفنوكسيلات,استامينوفن كدوئين,تري هگزي فنديل,بي پيريدين,كلينيدين,شربت اكسپكتورانت كدوئين و..... به تعداد زياد و بدون تجويز پزشك,معتاد از رفتن به مسافرت گريزان است,صبح ها تمايل به بيدارشدن ازخواب ندارد,بدون دليل حتي درهواي سرد عرق مي ريزد,هنگام خريد زغال وسواس نشان مي دهد,ماندگاري او در توالت طولاني است,از دادن آزمايش به هرعلتي وحشت دارد,ازخون دادن امتناع دارد,سرفه هاي مزمن دارد,درهنگام صحبت از تماس چشمي پرهيز مي كند,رفت و آمدهاي مشكوك دارد ,بدلايل مختلف پول قرض مي گيرد,دندانهاي سياه دارد,اغلب پرحرف مي باشد و .......

خانواده ها را مي توان از لحاظ حساسيت به موضوع اعتياد به چند دسته تقسيم كرد:

1-عده اي ازخانواده ها هستند كه به نتايج آزمايش عدم اعتياد فرزندانشان به هنگام ازدواج اكتفا نموده و ديگر خود را ملزم به تحقيق بيشتر نمي دانند.دراين خصوص ذكر چند نكته ضروري است

الف) عليرغم اينكه كيت هاي آزمايشگاهي از حساسيت خاص خود برخورداراست ولي متأسفانه درمقابل مصرف بعضي از داروها و موادغذايي عاجز است و نتيجه عدم اعتياد را منفي نشان مي دهد(1).پس به آزمايشگاه مي توان  اعتماد داشت  اما به نتيجه آزمايش عدم اعتياد خير

ب) هيچگونه نظارت مستقيمي درهنگام گرفتن نمونه وجود ندارد چه بسا افراد, نمونه ديگري را جايگزين نمونه خويش نمايند.درخصوص اين مشكل تاكنون چندين دفعه از طرف سرپرست محترم شبكه بهداشت و درمان شهرستان ميبد درجلسه شوراي اداري شهرستان,پيشنهاداتي ارائه گرديده ازجمله اينكه مكاني را براي نمونه گيري عدم اعتياد اختصاص دهند و با همكاري نيروي انتظامي و نظارت مستقيم نمونه گيري انجام گيرد وپس از كدبندي نمونه ها و ارسال آن جهت آزمايش,آزمايشگاه نتايج را بصورت كد اعلام نمايد اما متأسفانه تاكنون مسئولين مربوطه حاضر به همكاري با شبكه بهداشت و درمان نگرديده اند.انشاءاله درآينده نزديك اين مشكل مرتفع گردد و همانطور كه براي اخذ گواهينامه پايه يكم نسبت به عدم اعتياد حساسيت نشان مي دهيم براي امر ازدواج هم كه سرنوشت دوخانواده درگرو آن است حداقل بنحو مطلوب تري عمل كنيم .

2-بعضي از خانواده ها با علم و آگاهي از وضعيت فرد(معتاد), دختر خويش را به عقدوي درمي آورند و براين باورند كه وضع مالي داماد خوب است.چيز خوب مي خورد,جنس خوب هم كه مي كشدو هميشه هم سالم است غافل ازاينكه وقتي به خود مي آيد كه تمام زندگي اش را دود كرده و به هوا فرستاده .         

  به هوا رفت مرا مـال, دگر چيـزي نيست           دود شد آن همه ارث پـدرم اي وافـور

 جان و مالم همه از عشق تو رفتنـد زكف           عاقبت تاتو چه آري به سرم اي وافـور 

3-عده ديگري از خانواده ها به قدري نسبت به موضوع اعتياد حساسند كه حتي ممكن است افراطي عمل كنند.

نمونه آن ازداوج مرد 70 ساله اهل يكي از شهرستانهاي استان يزد با دختري 13ساله از يكي از شهرستانهاي استان چهارمحال و بختياري بود كه چندي پيش جهت اخذ گواهي آزمايشات قبل از ازدواج مراجعه كردند.وقتي با پدر عروس درخصوص علت موافقت با چنين ازدواجي سؤال كردم اينگونه پاسخ داد.داماد 70 ساله سالم بهتر از پسر جوان اما معتاد است.گفتم تمام جوانها كه مشكل اعتيادندارند.گفت نمي شود اعتماد كرد.

اينكه نظر اين پدر درست است يا خير موضوع بحث نيست. مهم اين است كه اعتياد در بعضي خانواده ها بقدري مورد تنفرواقع شده كه حاضرند دختر نوجوان خود راچنين بدست سرنوشت بسپارندفقط به جرم بي اعتمادي به جوانان.

آنچه افيون,باجوانان كرد,درميزان عقـل               ظلم چنگيـز و جفـاي غـز, يكي بود از هزار

بس جنايتها درايران,زاده اين مادر است             كاش شيرش را به پستان خشك سازدروزگار(2)

4-عده ديگري از خانواده ها درپاسخ دادن به خواستگار دخترشان بصورت شتابزده عمل نمي كنندوبه صِرف اينكه فرد,ظاهرخوب يا وضع مالي خوبي دارد و نتيجه آزمايش عدم اعتياد وي هم منفي است,يا اينكه واسطه يا رابط او يك فردسرشناس و با شخصيتي است اكتفا نمي كنند و براي جواب دادن به درخواست خانواده پسر,زماني را تعيين مي كنند.

آنها دراين فرصت, تحقيقات خود را شروع مي كنند.ازجمله فاكتورهايي كه درنظر مي گيرند موقعيت اجتماعي پسر,دوستاني كه با او رفت و آمد دارند,وضعيت شغلي پسر,تعهدات ديني و مذهبي او و خانواده اش و.....است.

اين خانواده ها معمولاً موفق ترند وآينده روشن تري پيش روي فرزندانشان است.

(1)    نمونه آن ازدواج يك معتاد تزريقي با نتيجه آزمايش عدم اعتياد منفي بود كه يك هفته بعداز ازدواج منجر به خودسوزي و بهم پاشيده شدن خانواده اش شد.

(2)    شعر از حسين مسرور

محمدرضا جانب اللهي فيروزآبادي

كـارشنـاس مسئـول مبــارزه بـا بيمـاريهـا

 مركز بهداشت شهرستان ميبد