مقدمه

موضوع روز جهاني سلامت در سال 2008 ميلادي "حفاظت از سلامت در برابر تغييرات آب و هوایی" مي باشد . علت اصلي  انتخاب اين موضوع از سوي سازمان جهاني بهداشت، تهديد روز افزون تغييرات آب و هوائي بر عليه سلامتي انسانهاست.

تغييرات آب و هوائي نه تنها سلامتي انسانها را بطور مستقيم تهديد مي نمايد بلكه با ايجاد تغيير در محيط زيست ، اكوسيستم هاي طبيعي، تخريب جنگل ها و مراتع، گسترش بيابانها، خشكسالي و جاري شدن سيل هاي ويرانگر و ... بصورت غير مستقيم سلامت بشر را به مخاطره مي اندازد.

 

اثرات تغييرات جوي بر سلامت

      افزايش مرگ و مير ناشي از تغييــرات آب و هــوايي (گرما و ...)

      تغييرات در شيوع بيماري هاي منتقله توسط حشرات ( مالاريا ، سالك و... )

      افزايش بيماريهاي  اسهالي (وبا) و بيماريهاي مرتبط با غذا

      افزايش و تشديد بیماری ها به ویژه بیماری های مزمن مانند بيماريهاي قلبي، عروقي و تنفسي  

      اثرات عميق بر نيازهاي  عمده موجودات و انسان (غذا، هوا و آب)

      تغيير در الگوي بلاياي طبيعي

خاطر نشان می گردد که اين تغييرات بر روي جمعيت آسيب پذير شامل کودکان، سالخوردگان، افراد درگير با مشکلات پزشکي، مستمندان و جوامع دور افتاده تأثير شديدتري دارد.

 

آلودگي هوا

 

مشكلات زيست محيطي به عنوان يكي از چالشهاي اساسي پيش روي انسان در عصر حاضر مي باشد كه در اثر رشد بي رويه جمعيت، گسترش صنايع ، توليد و استفاده روز افزون از وسائط نقليه و بدنبال آن استفاده بيش از حد از سوختهاي فسيلي بوجود آمده  است.

آلاينده هاي هوا مانند اكسيدهاي ازت و گوگرد، ذرات معلق، مونوكسيد كربن و ... بر محيط اطراف از جمله شرايط جوي و زيست محيطي تأثيرات شديدي دارند و متقابلاً، تغييرات آب و هوائي نيز بر افزايش ميزان آلاينده ها و اثرات مخرب و مضر آنها  تأثير مستقيم دارند.

تغييرات آب و هوايي را مي توان در مقياسهاي مختلف بررسي كرد:

تغييرات آب و هوايي در مقياس كوچك

 

در مقياس محلي و منطقه اي،  قابليت ديد كاهش مي يابد و پديده هایي مانند بارشهاي متغير و اثر جزيره گرمائي شهر بروز می یابد.

·     كاهش قابليت ديد: يكي از اولين اثرات قابل ملاحظه آلودگي هوا در اثر آلاينده هايي مانند دي اكسید سولفور، كاهش قابليت ديد مي باشد كه باعث افزايش موارد حوادث و سوانح جاده اي و حتي هوائي مي شود.

·    بارشهاي متغير: آلاينده هاي هوا و بويژه ذرات مي توانند سبب افزايش بارندگي شوند كه اين بارشها خود مي توانند منشاء ضايعات و بحرانهاي بعدي از جمله سيل بشمار روند.

·    جزيره گرمائي شهر: در اثر استفاده از سوختهاي فسيلي در محلهاي متفاوت از جمله منازل ، ادارات ، صنايع و وسايط نقليه معمولا شهرها دماهاي بيشتري نسبت به مناطق اطراف خودشان دارند و بارش برف و باران قابل اندازه گيري در آنها كمتر از نواحي غير شهري است .

تغييرات آب و هوايي در مقياس بزرگ

 

دخالتهاي انسان در محيط حتي مي تواند باعث بروز تغييرات در مقياس بسيار وسيع و پايدار گردد كه برخي از اين تغيييرات بشرح ذيل خواهد بود.

     گرم شدن جهاني: انسان امروز گازهائي را در اثر فعاليتهاي مختلف وارد جو مي نمايد كه ممكن است باعث افزايش دماي متوسط كره زمين گردد كه به اين فرايند، گرمايش جهاني یا اثر گلخانه اي مي گويند.

اين پديده بر اثر حضور گازهايي مانند متان، فلوروكلروكربنها، اكسيدهاي ازت و دي اكسيد كربن اتفاق مي افتدكه خود  سبب ذوب شدن يخها و برفها شده و بدنبال آن سطح آب درياها و اقيانوسها افزايش مي يابد.

 

     كاهش ازن استراتوسفري جو :

 ازن موجود در لايه استراتوسفر باعث كاهش اشعه ماوراء بنفش(UV) ورودي به سطح زمين مي شود. امروزه در اثر صعود آلاينده ها در جو و بدنبال آن تخريب لايه ازن، شاهد ورود بيش از حد اشعه UV  هستيم كه باعث بروز بيمارهاي مختلف از جمله سرطانهاي پوست و كاتاراكت (آب مرواريد) ميشود .

     بارانهاي اسيدي :

زماني كه آلاينده هايي مانند اكسيد هاي  گوگرد و ازت در هوا رها مي شود اين گازها مي توانند با رطوبت موجود در هوا واكنش داده و در نهايت باعث بارش بارانهاي اسيدي گردند كه جز  تخريب جنگلها و مراتع و تهديد زندگي آبزيان و ... اثري نخواهد داشت.

 

ساير اثرات آلاينده هاي هوا

  اثر بر سلامت: بر اساس مطالعات، بين وجود بيش از حد استاندارد آلاينده ها و بروز و شيوع بيماريهاي حاد و مزمن ارتباط مستقیمی وجود دارد. اثرات آلاينده ها بر سلامت مي تواند از يك سردرد ساده شروع  و در برخي مواقع به بيماريهاي قلبي و تنفسي و در نهايت مرگ منجر شود.

  اثر بر گياهان : حضور آلاينده ها حتي براي گياهان و جانوران نيز مضر مي باشد بطوريكه اين آلاينده ها باعث تخريب جنگلها و مراتع شده و زندگي جانوران و آبزيان را تهديد مي كند.

    اثرات اقتصادي : همينكه شما هر روز بايد مشغول به نظافت منزل، محل كار و شستشوي لباسها، وسايل و اتومبيلتان باشيد خود گواه روشني بر اين امر است.

 

چه مي توان كرد:

      استفاده از انرژيهاي پاك مانند انرژي خورشيدي،آبي و بادي

      جايگزين نمودن سوختهاي فسيلي

      دفع بهداشتي زباله و فاضلاب

      توسعه فضاي سبز

      استفاده از وسايل نقليه عمومي

      خودداري از آلوده كردن منابع آب

      آمادگي براي شرايط بحران و اورژانس

 

پس زمان آن فرا رسيده است كه با تعامل و همكاري تمامي ارگانها ، نهادها و متخصصان و مسئولين علمي و اجرائي كشورها، اقدامات اساسي براي رفع اين معضلات با جديت تمام به انجام برسد.