تغذیه شیر خواران همواره یکی از دغدغه های والدین بوده است. تا شش ماهگی شیر مادر بهترین و کاملترین غذا برای شیرخواران است و کلیه نیازهای تغذیه ای شیر خواران را تأمین می کند.  تنها نیاز به مصرف قطره ویتامین آ+د یا مولتی ویتامین می باشد و اما مشکل از زمانی آغاز می شود که کودک نیاز به غذاهای دیگر پیدا می کند. زیرا بعد از شش ماهگی نیازهای غذایی شیر خوار به تنهایی با شیر مادر بر آورده نمی شود و لازم است علاوه بر شیر مادر، تغذیه کودک با غذاهای نیمه جامد نیز شروع شود.

شروع غذای کمکی معمولأ با فرنی آغاز می شود. بعد از فرنی، غذای مناسب کودک حریره بادام و پوره سیب زمینی است. پس ازآن می توان سوپ را شروع کرد. برای تنوع بخشیدن به غذای کودک باید هر چند روز یکبار مواد تشکیل دهنده سوپ را تغییر داد. جو،  بلغور،  گندم و رشته فرنگی از موادی است که میتوان به سوپ اضافه کرد، افزودن یک قاشق مرباخوری کره یا روغن مایع به سوپ کودک نیز مفید است.در 9 ماهگی میتوان حبوبات را نیز به سوپ کودک اضافه کرد. بهتر است شروع تغذیه با حبوبات را از عدس و ماش که هضم آسانتری دارند شروع کرد. آب میوه را نیز از اواخر این ماه میتوان به کودک داد. 

توجه: تا قبل از یک سالگی باید از دادن عسل، کیوی ، انواع توت ، توت فرنگی، تمشک، خربزه، آلبالو و گیلاس به کودک خودداری کرد زیرا ممکن است موجب حساسیت در او شود.

دادن پنیر، سفیده تخم مرغ، شکلات ، میگو، فلفل و ادویه جات، ترشی ها، نمک، نوشابه های گاز دار، لپه و نخود، اسفناج و کلم وآبمیوه های صنعتی نیز در این زمان توصیه نمی شود. 

نکاتی برای تغذیه تکمیلی کودکان 

1-   غذا را از مقدار کم (یک قاشق مربا خوری) شروع کرده بتدریج بر  مقدار و تنوع آن بیفزایید و برای دادن غذای کمکی، از قاشق و ظرف مناسب استفاده کنید.

2-     در شروع تغذیه تکمیلی باید غذا را رقیق درست کنید به طوریکه غلظت آن کمی از شیر مادر بیشتر باشد.

3-     بتدریج بر غلظت غذا اضافه کنید، اینکار موجب می شود شیر خوار کم کم خوردن غذای غلیظ و حتی جویدن را یاد بگیرد .

4-   کافیست غذای شیر خوار مغز پخت و ملایم باشد. استفاده از مخلوط کن و صاف کردن غذای کودک، فرآیند تغذیه کودک را مشکل و وقت گیرتر نموده و امکان آلودگی غذا را بیشتر می کند. این عمل یاد گیری کودک شما را نیز برای استفاده از غذای معمول خانواده به تأخیر میاندازد.

5-    همیشه در ابتدا ا ز یک نوع غذای ساده شروع کنید و سپس بتدریج موادی را به آن بیفزایید.

6-  هیچوقت چند ماده غذایی جدید را با هم و همزمان به کودک ندهید، بهتر است بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف حدود یک هفته فاصله باشد تا اگر کودک نسبت به غذایی حساسیت داشت مشخص شود و بتوانید آنرا حذف نمایید.

7-  هنگام غذا دادن به شیر خوار حوصله به خرج داده و با آرامش به او غذا بدهید. اگر کودک به غذای خاصی بی میل بود در دادن آن پا فشاری نکنید، می توانید آنرا حذف کرده و پس از یک تا دو هفته آ نرا مجددآ شروع کنید.

8-  پس از چند ماه از شروع تغذیه تکمیلی، تنوع را در وعده های غذایی کودک رعایت کنید، زیرا تکرار یک نوع غذا در وعده های متوالی کودک را از آن روگردان می کند.

9-  توصیه می شود غذای کودک خانگی باشد و برای تهیه آن از مواد غذایی تازه استفاده نمائید. دادن آبمیوه نیز باید تازه و خانگی بوده و مقدار آن در حدی نباشد که جایگزین وعده  غذای کودک گردد.

10- بسیار مهم است توجه داشته باشید که تا پایان 12 ماهگی، غذای اصلی شیرخوار هنوز شیر مادر است، بنابر این تغذیه با شیر مادر را به طور مکرر و بر حسب تقاضا و تمایل شیر خوار در تمام مدت شب و روز ادامه دهید. در پایان توصیه می شود راهنمای تغذیه پشت کارت رشد کودک خود را مطالعه نموده و از آن استفاده نمایید.

منبع: راهنمای تغذیه تکمیلی کودکان و مقاله گروه سلامت جام جم                                                        

تهیه و تنظیم از: افسانه یاسایی کارشناس مسئول بهداشت خانواده شهرستان میبد