بهشت ( جنّت ) همانطور که در قرآن کریم آمده است به صورت جمع ( جنّات ) ذکر شده است . جنّاتُ تَجری مِن تَحتها الانهار بنابراین بهشت یکی نیست بلکه بهشت هاست . امام صادق ( ع ) فرمود نگویید یک بهشت زیرا خداوند می فرماید : دَرَجاتُ بَعضُها فُوق بَعض ( بهشت )درجاتی است که بعضی فوق بعض دیگر است .

درجات بهشتی فوقانی و تحتانی بودن شان به صورت طبقات نیست ، این جهنم است که به صورت طباق ( طبقه طبقه ) روی هم چیده شده که طبقه اَسفل از طبقه اَعلی سوزنده تر و عذاب آورتر است بلکه این درجه بندی ( بهشت ) بر اساس تفاوت ماهوی لذت های مادی و معنوی بهشتیان است . به عنوان مثال کسی از باغی پر از سیب خوشش می آید و دیگری از باغی پر از گلابی ، به همین جهت ، بهشتیان به غیر از نعمات خود نعمات دیگران را آرزو نمی کنند ، اگر چنین باشد بهشت ، دار آرامش و لذت نیست ، از همین روست که قرآن کریم در توصیف روحی بهشتیان می فرماید خالدینَ فیها لایبغون عنها َحُولا 0( کهف/108 )هیچ دگرگونی یا وضعیت دیگری را طلب نمی کنند . برای درجات بهشتی نمی توان تعداد معینی ذکر نمود زیرا مراتب ایمان محدود نیست .

در حدیث ذیل ، محدودیت درجات در عدد صد شاید از مقوله کثرت باشد . رسول خدا ( ص ) فرمود : بهشت صد درجه است مابین هر درجه ای از این درجات به منزله تفاوت درجه بین آسمان و زمین است . و فردوس ، عالیترین درجه است که وسط آن جایی است که ازآن نهرهای بهشتی جاری     می شود .( بحار الانوار /ج8 ، ص 198 )

عبدالله بن علی ، بلال حبشی مؤذن رسول الله ( ص ) را ملاقات می کند و از او می خواهد که بهشت را توصیف نماید . بلال هم از قول رسول خدا ( ص ) حدیث مفصلی ذکر می کند که قسمت مورد نظر ما این است .

...گفتم اسم این نهر چیست ؟ فرمود جَنّه الماوی ، گفتم آیا وسط آن غیر از این است ؟ ( آیا مرتبه بالاتری وجود دارد ؟ ) فرمود آری بهشت عدن ، و آن وسط بهشت ها است که دیوارهای آن از یاقوت سرخ فام است و سنگریزه هایش لولو ، گفتم : آیا غیر از این بهشت ها ، باز هم هست ، فرمود آری ، بهشت فردوس ، گفتم دیوارش چگونه است ...فرمود دیوارش از نور است .

منبع :  (بحار الانوار /ج8 ، ص 118 )

تهیه کننده: سیدحسین موسوی بفروئی مدیر مرکز آموزش بهورزی و رابط فصلنامه بهورز شهرستان میبد