بیشتر حاملگی ها و زایمانها به سلامت و خوبی سپری می شوند و با تولد نوزادان سالم خاتمه می یابد. ولی در بعضی از مادران حاملگی عارضه دار شده و حالت غیر طبیعی پیدا می کند. و با مشکلاتی روبرو می شود، بطوری که جان مادر یا جنین و یا هر دو را به خطر می اندازد و گاه عوارض دائمی برای مادر و نوزادش به جای می گذارد. با مراقبتهای مستمر و کنترل سیر حاملگی، میتوان مشکلات و عوارض خطر ساز در این دوره را به موقع تشخیص داد و درمان کرد.

  طبق بررسی های انجام شده، اٍدم یا تجمع آب در بدن زنان باردار خطری به همراه ندارد ولی این عارضه می تواند در زنان بارداری که تغذیه درستی ندارند منجر به اختلال بزرگتری به نام فشار خون دوران بارداری شود که این اختلال می تواند تا مرگ مادر و جنین پیش رود. فشار خون بالای بارداری بعد از هفته 20 بارداری بروز پیدا می کند ولی اگر زن باردار قبل از این هفته دچار افزایش فشار خون شود، فشار خون مزمن یا به عبارتی افزایش فشار خون قبل از بارداری داشته است و نیاز به کنترل دقیق فشار خون طی بارداری و مصرف دارو زیر نظر متخصص مربوطه دارد.

 علائم خطر: زنان باردار به محض بروز علائمی مثل تاری دید، احساس جرقه های نورانی در چشم، کاهش سطح هوشیاری، سردرد و احساس درد در قسمت فوقانی راست شکم، باید هر چه سریعتر به اولین مرکز درمانی مراجعه نمایند. در صورت تشدید بیماری، دفع پروتئین در ادرار،کاهش ادرار و آسیب های کبدی را از علائم آزمایشگاهی این بیماری ذکر می کنند.

توجه: این بیماری در دو رده سنی کمتر از 20 سال و بالای 35 سال بیشتر بروز می کند و افرادی که حاملگی اول خود را سپری می کنند، بیشتر مستعد این بیماری خواهند شد. بیماریهای مزمن مادر همانند دیابت و یا نارسایی کلیوی نیز میزان بروز بیماری را به 25 در صد افزایش می دهد.

 عوارض بیماری:

عوارض بیماری شامل دو دسته عوارض مادری و جنینی می باشد. عوارض مادری شامل مواردی از قبیل شدت افزایش فشار خون مادر و نحوه زایمان (ترمیم طولانی زخم و خونریزی بعد از عمل جراحی) می باشد و عوارض جنینی می تواند به عللی چون زایمان زودرس و نارسی نوزاد رخ دهد. هم چنین میزان مرگ و میر جنین در زنانی که دچار فشار خون بارداری می باشند چهار برابر زنانی است که فشار خون مزمن قبلی داشته اند.

 پیشگیری و درمان:

با توجه به این که تا کنون هیچ تست غربالگری برای این بیماری کشف نشده است، بنابراین پیشگیری در این بیماری کار بسیار دشواری است ولی با پیشگیری از عوامل خطر زایی چون سن بارداری و  وزن بالای مادر تا حدودی می توان بروز این بیماری را کاهش داد.

 نحوه پیشگیری از فشارخون بارداری به دو شکل تغییر در شیوه زندگی و پیشگیری تغذیه ای می باشد. استراحت روزانه می تواند در کاهش شدت یافتن بیماری تاثیرگذار باشد. در پیشگیری تغذیه ای باید، محدودیت در مصرف نمک را امر مهمی عنوان نمود. ضمنا محدودیت در افزایش وزن نیز در کنترل این بیماری نقش دارد. همچنین استفاده از مکمل های منیزیوم و روی، استفاده از 2 گرم کلسیم از هفته 21 بارداری به بعد ، ویتامین های C و E نیز می تواند نقش مهمی در پیشگیری از بیماری داشته باشد.

درمان قطعی برای فشار خون بارداری وجود ندارد. اگر فرد در دوران بارداری  دچار افزایش فشار خون شدید شد، بهترین راه درمان، ختم سریع حاملگی و پیشگیری از تشنج و استفاده از داروهای ضد فشار خون است ولی اگر میزان فشار خون به صورت خفیف بود می توان با اقدامات حمایتی و در صورت امکان با بستری نمودن مادر در بیمارستان و انجام اقدامات حمایتی، وی را تحت نظر داشت.

منابع:

دستور العملهای برنامه مادران - روزنامه جام جم 2 شهریور 87

تهیه و تنظیم: مهناز میرجلیلی کارشناس مامایی مرکز بهداشت شهرستان میبد