«بهداشت حرفه ای و اصلاح الگوی مصرف»

سال 87 گذشت و در سالی که "نوآوری و شکوفایی" نام گرفته بود، عظمت و اقتدار ملت ایران بیش از پیش بر جهانیان مسلم گشت و اکنون سالی را آغاز کرده ایم که به فرموده رهبر با درایت انقلاب، «سال اصلاح الگوی مصرف» لقب گرفته است.

 یقیناً وقتی صحبت از الگوی مصرف می شود، همه ما  به یاد منابع انرژی مثل آب، برق، نفت، گاز و ... می افتیم. یاد قبوض خدماتی که به خصوص در سالهای اخیر، شعار صرفه جویی در مصرف را زیر یکایک آنها از بر شده ایم. اما موضوع صحبت من مصرف اینگونه منابع انرژی نیست. من منابع بسیار مهمتر و صد البته کمیاب تر را یادآوری می کنم.

"منابع انسانی"

چندین سال است که شعار انسان سالم محور توسعه پایدار را در لابلای کتابها مشاهده می کنیم. همیشه به سبب فعالیت شغلی در زمینه حفظ و ارتقاء سلامت نیروی کار خوشحال بودیم که رویکردی جهانی در جهت صیانت سرمایه های اصلی نظام اقتصادی ایجاد شده و نیروی انسانی به عنوان مهمترین رکن توسعه در تمامی ابعاد مورد توجه قرار گرفته است. همانگونه که خود می دانیم در مقايسه با ملت هاي ديگر منطقه و جهان،‌ به عنوان يكي از پر مصرف ترين ملت ها شناخته مي شویم. با نگاهي به آمار ها مي توان دريافت كه ما ايرانيان نه تنها در حوزه انرژي هاي تجديد ناپذير مانند نفت،‌ از وضعيت تأسف باري برخوردار هستیم و در هدر دادن سرمايه هاي ملي خود،‌ بسيار كم تر از آنچه در آموزه هاي ملي و ديني خود به آن اشاره شده است، ‌رفتار منطقي و مسئولانه از خود بروز داده ایم، بلکه در عمل علیرغم آنچه که در مذهب ما آمده و انسان را به عنوان اشرف مخلوقات از کرامت خاصی برخوردار دانسته، در حفظ سلامتی منابع عظیم انسانی شاغل در بخشهای مختلف اقتصادی پیش قدم نبوده ایم.

مکانهای کار صنعتی ماهیتاً مستعد ایجاد بیماریها و حوادث  شغلی می باشند. بر اساس اعلام سازمان بین المللی کار هر روز حدود 5000 یا سالانه 2 میلیون نفر در اثر بیماری ها و حوادث مرتبط با محیط کار، جان خود را از دست می دهند.  انواع حوادث صنعتی موجب بروز آسیبهای خاص برای کارگر و خانواده وی و ضررهای اقتصادی مستقیم و غیر مستقیم برای کارفرمایان می گردد.

بررسي ها نشان مي دهد درمقابل هر حادثه ناشي از كار ثبت شده، 30 حادثه كوچك (منجر به گرفتن خدمات سرپايي) و 300 خطا (منجر به اتلاف وقت و كاهش ساعات كار) رخ مي دهد و در هر حادثه، علاوه بر فرد حادثه ديده، كارفرمايان، سازمان تامين اجتماعي و جامعه، دچار خسارت هاي مختلف اقتصادي و اجتماعي خواهند شد.

دقت در آمار بیماریها و حوادث شغلی به خصوص در کشورهای در حال توسعه و هزینه هایی که چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیر مستقیم متوجه بخشهای مختلف اقتصادی و علی الخصوص وزارت بهداشت به عنوان متولی حفظ و ارتقاء سلامت نیروی کار می گردد، ما را بیشتر به فکر وا می دارد. صرفه جویی در منابع انسانی به معنی حفظ با ارزشترین سرمایه های نظام اقتصادی است که جز با مدیریت صحیح منابع انسانی اتفاق نخواهد افتاد.

مدیریت منابع انسانی به عنوان نوعی رویکرد مدیریت بر افراد که شامل برنامه ريزي منابع انساني، جذب نيروهاي جديد، آموزش و توسعه، ارزيابي عملكرد و طراحي سيستم ارتقاي افراد در راستاي اهداف سازمان و جامعه است می تواند یکی از محور های اساسی کار در زمینه اصلاح الگوی مصرف باشد. در این مسیر مهمترین برنامه، توسعه فرهنگ مدیریت نوین سرمایه های انسانی در حوزه سلامت با تمرکز بر چالش ها و راه کارهای حال و آینده در این حوزه می باشد. بنابراین با در نظر گرفتن محور "مدیریت سرمایه‌های انسانی در نظام سلامت" و برنامه ریزی سیستماتیک در این خصوص و در همه سطوح می توان علاوه بر ارج نهادن به حقوق انسانی، به اهداف اجتماعی مورد نظر دست یافت.

با توجه به اینکه سازمان جهانی بهداشت، سال 2009 را سال "سلامت در حوادث و بلایا"  نامگذاری نهاده است، تقویت و تجهیز زیرساختهای نظام سلامت در صنایع، مانند احداث ایستگاههای بهگر، خانه های بهداشت کارگری و مراکز بهداشت کار با امکانات کافی و آموزش نیروی انسانی در خصوص موارد ایمنی و بهداشت شغلی موجب خواهد شد تا در زمان بروز حوادث صنعتی در ابعاد کوچک و بزرگ، ضمن حفظ سلامت و امنیت کارگران، حفاظت سرمایه های اقتصادی را تضمین کنیم. بیایید فرصت را مغتنم شمرده با هدف همسویی و تمرکز سیاست ها، برنامه ها و همایش های ایمنی محیط کار در "روز جهانی ایمنی و بهداشت حرفه ای" نقطه عطفی در سالها تلاش برای شناساندن نقش بهداشت حرفه ای و ارتقاء فرهنگ ایمنی کشور ایجاد کنیم.

رضا شریفی

کارشناس بهداشت حرفه ای

مرکز بهداشت شهرستان میبد