« بمناسبت 15 ارديبهشت برابر با پنجم مَي(May)روزجهاني آسم »

آسم از جمله بيماريهاي شايع غيرواگير است كه بر روي افراد،در سنين مختلف از شيرخوارگي تاكهن سالي تأثيرمي گذارد. در حال حاضر هيچگونه درمان شناخته شده اي براي اين بيماري وجود ندارد ليكن قابل مداوا و كنترل است.اين بيماري ، اغلب در دوران طفوليت رايج مي باشد ولي بيشتر ، در افراد مسن تشخيص داده مي شود.

آسم چيست؟بيماري آسم يك بيماري مزمن ريوي است كه علامت مشخصه آن اشكال در تنفس است. افرادي كه به آسم مبتلا هستند داراي مجراي تنفسي فوق العاده حساس مي باشند.

چه كسي مبتلا به آسم مي شود؟

آسم بيشتر جنبه ارثي دارد ليكن نقش وراثت در آسم بالغين كمتر مشخص است. در هر سني ممكن است آسم ايجاد شود ولي بيشتر از نيمي از موارد در كودكان بين 2 تا 17 سال ايجاد مي شود. در نوجوانان ، پسرها 2 برابر دخترها به آسم مبتلا مي شوند ولي اين تفاوت جنس در سنين بالاتر وجود ندارد. اين بيماري با درجات مختلف ، از خفيف تا شديد بر روي افراد ، تأثير مي گذارد. شدت اين بيماري در بزرگسالان ، براي افراد مؤنث و مذكر تقريباً يكسان است

علائم آسم :

 شايعترين علائم آسم خس خس كردن ، سرفه ، نفس هاي كوتاه و تنگي سينه مي باشد

چه چيزهايي باعث آسم مي شود؟

 هواي سرد ، گرد و خاك ، دودهاي غليظ ، تمرين هاي ورزشي ، استنشاق عوامل تحريك كننده و نگراني هاي عاطفي از جمله عوامل تحريك كننده عادي و روزمره بيماري آسم مي باشند. دود ، يكي از تحريك كننده هاي قوي مي باشد. دودهاي غير مستقيم ، عامل بروز علائم آسم بالاخص در كودكان مي باشند. آثار دود سيگار بمدت 7 روز در منزل باقي مي ماند بنابر اين بهتر است محيط زندگي خود را عاري از دود سيگار نگه داريم.آلرژن ها (مواد حساسيت زا) و عفونت هاي ويروسي دستگاه تنفسي ، از عوامل عمده ايجاد كننده آسم در افراد ، بحساب مي آيند. گرده ها ، چمن ، درختان ، علف هاي هرز ، ترشحات حيواني مانند گربه و اسب ، خاك برگ و ذرات گرد و خاك خانگي از عوامل مهم ايجاد آلرژي مي باشند. قرار گرفتن در معرض يك آرژي (نظير ترشحات گربه) ممكن است باعث بروز سريع علائمي نظير سرفه و خس خس سينه گردد. در بعضي مواقع حدود 4 الي 7 تا 8 ساعت بعد از قرار گرفتن در معرض آلرژنها ، علائم التهاب ، در مجراي تنفسي ظاهر مي گردد. لذا تشخيص عامل ايجاد كننده آلرژي براي پزشكان معالج ، مشكل تر مي گردد.

در برخي از بيماران آسمي عفونت هاي ويروسي ممكن است باعث وخيم شدن بيماري آسم گردد. عفونت ويروسي دستگاه تنفسي يكي از رايج ترين عوامل ايجاد كننده آسم در كودكان مي باشد.

تفاوت بين آسم و آلرژي چيست؟

آسم انسداد قابل بازگشت راههاي هوايي است. آلرژي ، يكي از عواملي است كه مي تواند حمله آسم را آغاز كند.

تمام بيماران مبتلابه آسم دچارآلرژي نيستند. افرادبسياري هستند كه دچار آلرژي هستند ولي مبتلا به آسم نيستند

حين حملات آسم چه اتفاقي مي افتد؟

حين يك حمله آسم ، عضلات صاف مجراي تنفسي منقبض شده و باعث تنگي راه هوايي مي شوند. التهاب نيز در سطح راه هوايي اتفاق مي افتد و باعث تورم و كاهش بيشتر راه هوايي مي شود بعلاوه غدد مخاطي موجود در راههاي هوايي شروع به ترشح مخاط فراوان به داخل مجرا مي كنند كه آن را تنگ تر مي كند. نتيجه اينها سخت شدن تنفس (مخصوصاً بازدم) مي باشد. هوا در اثر اين اتفاق در راههاي تنفسي محبوس مي شود و باعث كاهش اكسيژن رساني به بدن مي شود.

هر حمله آسم چقدر طول مي كشد؟

طول مدت،بسته به شدت حمله فرق مي كند.دوره هاي خفيف ممكن است چند دقيقه تاچندساعت طول بكشد.حمله هاي شديد مي تواند روزها تا هفته ها به طول بيانجامد

 چرا فعاليت بدني باعث شروع حمله آسم مي شود؟

در حين ورزش (بخصوص ورزشهاي هوازي) تنفس سريع و بصورت دهاني انجام مي شود در نتيجه هوايي كه به مجاري تنفسي مي رسد بعلت عدم عبور از راه بيني ، گرم و مرطوب نشده است. هواي سرد و خشن مي تواند باعث شروع حمله آسم شود. بيش از 70% از كل افراد مبتلا به آسم ، درجاتي از آسم ناشي از ورزش را تجربه مي كنند.

آيا افراد مبتلا به آسم مي توانند ورزش كنند؟

اگر چه تمام ورزشها بصورت يكسان تحمل نمي شوند ليكن با انجام اقدامات پيشگيرانه ، افراد مبتلا به آسم مي توانند ورزش كنند. بطور كلي ورزش و تمريناتي كه باعث دويدن هاي طولاني مي شود بيشتر از موارد غير هوازي باعث حمله آسم مي شوند. شنا يكي از بهترين ورزشها براي مبتلايان به آسم است

بهترين درمان آسم چيست؟

پيشگيري از علائم ، عموماً بهترين درمان است. براي يك بيمار مبتلا به آسم مهم است كه بداند چه موقعيتهايي باعث شروع علائم مي شوند و از آنها تا آنجا كه امكان پذير است پرهيز كند و چنانكه پرهيز و دوري از آنها غير ممكن است درمان پيشگيرانه ، از جمله دارو درماني مي تواند مفيد واقع شود

چند توصيه مهم :

1-      چنانچه كودكان شما دچار آلرژي هستند به فكر درمان آنها باشيد چون تحقيقات نشان داده است كه 20% از دانش آموزان مدارس از آلرژي رنج مي برند

2-      اگر خود يا فرزندانتان نسبت به حيوانات خانگي حساسيت داريد از نگهداري حيواناتي همچون گربه ، سگ و پرندگان درمنزل خودداري كنيد

3-      از كشيدن سيگار در محيط سربسته خودداري كنيد

4-      محل زندگي خويش را از حشراتي چون هيره ها و سوسك(بخصوص سوسك حمام) پاك كنيد

5-      هرگونه كپك را هر كجا و هر زمان مي بايست از بين برد و مركز اصلي كپك را بايد پيدا كرد

6-      در مواقعي كه گرده هاي گياهي ، فراوان هستند (بخصوص 4 تا 8 صبح) فعاليت هاي خارج از منزل را محدود كنيد

7-      از بكار بردن بالش يا تشك حاوي پر ، پشم و كرك اجتناب كنيد

8-      بالشها و تشك ها را در پوششهاي پلاستيكي و غير قابل نفوذ بپيچيد

9-      كليه ملحافه ها را هفته اي يكبار با آب 55 درجه سانتيگراد بشوئيد

10-   تغذيه انحصاري شيرخواران با شير مادر تا 6 ماهگي ، يكي از مهمترين راههاي پيشگيري از وقوع آسم و ساير حساسيتها در كودكاني است كه سابقه چنين بيماريهايي را در خانواده خودشان دارند

11-   در صورت ابتلا به آسم ، به هيچ وجه سيگار نكشيد و اجازه سيگار كشيدن در خانه را به هيچ كس ندهيد

12-   اگر از داروهاي مهار كننده حمله آسم مثل اسپري هاي استنشاقي مصرف مي كنيد سعي كنيد هميشه و در همه جا دارو را بهمراه داشته باشيد

13-   مواظب كودكان خود بخصوص در مواقعي كه دچار عفونت هاي تنفسي شده يا از آلرژي رنج مي برند باشيد

محمدرضا جانب اللهی فیروزآبادی

کارشناس مسئول مبارزه با بيماريهاي مركز بهداشت شهرستان ميبد