قرص اسيد فوليك:

مصرف قرص اسيد فوليك در دوران بارداري بخصوص طي هفته هاي اول بارداري بسيار اهميت دارد . مصرف اين قرص سه ماه قبل از تصميم به بارداري و يا به محض اطلاع از بارداري تا پايان دوران بارداري توصيه مي شود. اسيد فوليك براي شكل گيري  و تكامل سيستم عصبي جنين لازم است و مصرف آن از تولد كودك با نقص دستگاه عصبي پيشگيري مي كند. بنابر اين مصرف قرص اسيد فوليك در كنار منابع غذايي غني از آن با توصيه پزشك و كاركنان بهداشتي ضروري است. مواد غذايي حاوي اسيد فوليك شامل: خربزه ، هندوانه ، پرتقال ، سبزي هاي برگ سبز تيره مانند انواع سبزي خوردن ، حبوبات و جگر مي باشد.

قرص آهن:

در دوران بارداري نياز به آهن بويژه در سه ماهه دوم و سوم بارداري افزايش مي يابد. اين ميزان به هيچ وجه از طريق مصرف مواد غذايي ( بويژه در كشورهاي در حال توسعه كه بخش عمده آهن از منابع گياهي با قابليت جذب كم تامين مي شود )  به بدن نميرسد و خانمهاي باردار حتماً بايد از پايان ماه چهارم بارداري يك عدد قرص سولفات فرو در روز مصرف كنند و تا سه ماه پس از زايمان مصرف آن را ادامه دهند. كمبود آهن در مادران باردار مي تواند منجر به محدوديت رشد جنين ، زايمان زودرس ، كم خوني جنين ، تولد نوزاد كوتاه قد ، كم خون و نارس و كم وزن شود. همچنين سبب ايجاد كم خوني مزمن در مادر باردار ، مستعد كردن او به خونريزي و ناتواني حتي بعد از وضع حمل شود.

مصرف منابع غني از آهن نيز در طي اين دوران ، بعلت نياز بالاي بدن جنين براي خونسازي و نيز تامين آهن بدن مادر توصيه مي شود. گوشت قرمز ، مرغ ، ماهي و جگر ، از منابع غني از آهن و زرده تخم مرغ ، حبوبات و سبزيهاي برگ سبز تيره مانند اسفناج و جعفري از منابع آهن

 مي باشند. آهن موجود در مواد غذايي حيواني بهتر از آهن موجود در منابع گياهي جذب ميشود و ارزش مواد غذايي با منشا حيواني مثل گوشت و جگر از نظر جذب آهن خيلي بيشتر است.

بنابراين به كليه مادران باردار و شيرده توصيه ميشود:

در برنامه غذايي روزانه از از حبوبات و حتي الامكان از گوشت و ساير منابع غذايي حاوي آهن استفاده كنند.

از ميوه هاي خشك همچون كشمش ، خرما ، برگه زردالو ، توت خشك و انجير خشك

بعنوان منابع آهن در ميان وعده ها استفاده كنند.

 انواع مغزها مثل پسته ، بادام ، گردو و فندق نيز منابع خوبي از آهن مي باشند ومي توان از آنها به عنوان ميان وعده استفاده كرد.

 از نوشيدن چاي ،  قهوه و دم كرده هاي گياهي يك ساعت قبل يك تا دو ساعت بعداز صرف غذا خودداري كنند.

 همراه با غذا سالاد حاوي گوجه فرنگي ، كاهو ، گلم ، فلفل دلمه اي و همچنين سبزيهاي تازه ( ‌سبزي خوردن ) و بعد از غذا ميوه مصرف كنند. سبزي هاو ميوه هاي تازه بخصوص مركبات حاوي ويتامين C هستند. ويتامينC جذب آهن غذا را افزايش مي دهد. مصرف آب ليمو و آب نارنج كه حاوي ويتامينC ميباشند ، همراه با سالاد توصيه مي شود.

 از ناني كه از خمير ورآمده تهيه شده است استفاده كنند. ناني كه از خمير ورنيامده يا با جوش شيرين تهيه شده باشد جذب آهن را در بدن كاهش مي دهد.

مصرف تركيبات حاوي ويتامين C بخصوص مركبات ، همراه مواد غذايي آهن دار كه سبب افزايش جذب آهن ميشود توصيه مي گردد.

در صورت بروز عوارض احتمالي بدنبال مصرف قرص آهن مانند تهوع ، درد معده و ساير عوارض گوارشي توصيه مي شود قرص آهن بعد از غذا ميل شود تا عوارض جانبي به حداقل برسد. در هر حال هيچگاه نبايد مصرف قرص آهن را قطع  كرد زيرا بعد از گذشت چند روز معمولاً اين عوارض بر طرف خواهد شد.

                                                     مهناز میر جلیلی- کارشناس مامایی مرکز بهداشت میبد 

                               منبع: تغذيه دوران بارداري و شير دهي ( معاونت سلامت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي )