باورهاي غلط در مورد تغذيه با شير مادر در بحران ها:  حقايق را بدانيم  و باورها را اصلاح كنيم.

به مناسبت هفته جهاني تغذيه با شير مادر2009( 16-10 مرداد 1388)

 اهميت تغذيه با شير مادر در بحران ها شناخته شده است. اما چالش موجود آن است كه ما بجاي آمادگي دائم براي مقابله با بحران ها بخواهيم فقط  هنگام وقوع بحران اقدام كنيم. اثرات بحران بر كودكان تحت تاثير روش هاي رايج تغذيه، وضعيت تغذيه و سلامت مادران و كودكان، منابع قابل دسترس و ماهيت مقابله با بحران قرار دارد. باورهاي غلط رايج و خطرات تغذيه مصنوعي از جمله چالش هايي است كه در تحقق تغذيه ايمن و مناسب شيرخواران پيش روي ماست. از جمله باورهاي غلط رايج در زمينه شيردهي باورهاي زير مي باشند كه بر همه به ويژه پرسنل بهداشتي لازم است تا حقايق لازم را در اين زمينه  بدانند و اين باورهاي غلط را اصلاح كنند: 

باور غلط: مادر مبتلا به سوء تغذيه نمي تواند شير بدهد.

حقيقت: مادران مبتلا به سوء تغذيه قادر به شيردهي هستند. سوءتغذيه متوسط مادر،  اثر جزئي بر توليد شير مادر دارشته و يا اصلا تاثيري بر آن ندارد. در واقع مادر با صرف ذخاير بدني خود، به توليد شير ادامه مي دهد. مايعات و غذاهاي اضافي براي احياء ذخاير بدني مادر مورد نياز مي باشد و فراهم كردن مكمل هاي ريزمغذي ممكن است لازم باشد. مادر هم چنين نياز به تشويق و حمايت از شيردهي دارد.بنابراين: مادر را تغذيه كنيد، مراقبت و حمايت نمائيد و بگذاريد تا فرزندش را با شير خودش تغذيه نمايد. 

باور غلط:  نگراني و استرس از توليد شير مادر جلوگيري مي كند.

حقيقت:  استرس مانع توليد شير مادر نمي شود. اما ممكن است بطور موقت، جاري شدن شير را مختل نمايد. سطح هورمون هاي استرس در مادران شيرده كمتر از مادراني است كه شير نمي دهند.بنابراين: شرايطي را براي مادر فراهم كنيد  كه تا حد امكان استرس كمتري را تحمل كند( مثلا يك مكان حفاظت شده، يك چادر براي مادر و كودك، حمايت و اطمينان دادن به مادر توسط ساير مادران، نگهداري مادران و كودكان در كنار يكديگر، گوش دادن به نيازهاي خاص مادران) و اطمينان پيدا كنيد كه كودك به نحو موثر پستان مادر را  مي مكد تا شير مادر تداوم يابد. 

باور غلط: اگر مادر يكبار شيردهي اش را قطع كند، نمي تواند دوباره توليد شيرش را برقرار كند.حقيقت:  مادر مي تواند به برقراري مجدد شيردهي بپردازد. محدوديت زماني وجود ندارد. حتي در برخي موارد مادر بزرگ ها موفق به شيردهي به نوه هاي خود شده اند.بنابراين: مادران را براي شيردهي و برقراري مجدد آن حمايت كنيد. 

باور غلط: وقتي زني مورد آزار و اذيت جنسي قرار مي گيرد، نمي تواند شير بدهد.

حقيقت: تجربه خشونت و هتك حرمت ناموسي براي مادر، شير او را آلوده نمي كند و بر توانايي شيردهي او اثري نداردبنابراين: تمام مادران آسيب ديده نياز به توجه خاص و حمايت دارند. ممكن است روش هاي سنتي براي حفظ آمادگي زنان براي شيردهي پس از آزار و اذيت جنسي وجود داشته باشد. گاه شيردهي مي تواند به آرامش و  التيام زنان پس از چنين وقايعي كمك كند.  

باور غلط:مادران HIV مثبت(آلوده به ويروس ايدز) هرگز نبايد به نوزادان خود شير بدهند.حقيقت: تغذيه انحصاري با شير مادربراي مدت 6 ماه اول، ايمن ترين انتخاب براي تغذيه شيرخوار است و بهترين شانس بقا و زندگي عاري از HIV را براي كودك فراهم مي كند،  مگر آنكه تغذيه كامل شيرخوار با جانشين شونده هاي شير مادر" قابل قبول، عملي ، در دسترس، مستمر و ايمن" باشد كه در شرايط بحران فراهم بودن چنين شرايطي بعيد است. پس از 6 ماهكي اگر هنوز شرايط فوق الذكر براي تغذيه جايگزين فراهم نشده باشد، تداوم تغذيه با شير مادر همراه با غذاهاي كمكي، ايمن ترين انتخاب است.

تغذيه توام (تغذيه با شير مادر به اضافه ي غذاي كمكي يا شير خشك)  براي شيرخواران مادران HIV مثبت  در 6 ماه اول، خطرناك ترين انتخاب براي تغذيه شيرخوار است چون هم خطر انتقال HIV و هم ابتلا به ساير عفونت ها را افزايش مي دهد.در جايي كه وضعيت HIV مادر مشخص نيست،( صرفنظر از از شيوع HIV در جمعيت) روش هاي توصيه شده تغذيه شيرخوار، مشابه روش هاي مطلوب تغذيه شيرخواران در شرايط طبيعي و جمعيت هاي عادي است،   باورهاي غلط رايج در مورد شيردهي، چالشي اساسي در تحقق تغذيه ايمن و مناسب شيرخواران در بحرانها است، پس بياييد آنها را بشناسيم و به اصلاح باورهاي غلط كمك كنيم. 

          تهيه كننده:

 واحد بهداشت خانواده- مركز بهداشت شهرستان ميبد