چند توصيه براي پيشگيري از مشكلات شايع دوران بارداري

الف)تهوع صبحگاهي:

اين مشكل معمولاً از هفته هشتم بارداري شروع شده و حداكثر تا هفته سيزدهم بر طرف مي شود. در اين حالت خانم باردار زمان برخواستن از خواب احساس تهوع پيدا مي كند. توصيه هايي كه جهت مقابله با اين حالت مي شود شامل موارد زير است:

1)                       صبحها قبل از برخواستن از رختخواب يك تكه نان يا بيسكويت ميل كنند .

2)                       در طول روز بجاي 3 وعده غذا 5-4 وعده غذا در حجم كم ميل كنند.

3)                       در زمان طبخ غذا ، پنجره آشپز خانه را باز بگذارند تا بوي شديد و تند غذا آزار دهنده نباشد.

4)                       از مصرف غذاهاي چرب ، سرخ كرده و پر ادويه يا هر غذايي كه معده را تحريك مي كند پرهيز كنند.

5)                       در زمان بروز ناراحتي معده همزمان با تهوع نيز مي توان از يك تكه نان يا بيسكويت براي بهبود اين حالت استفاده كرد.

6)                       از مايعات بين وعده هاي غذايي استفاده شود نه همراه غذا.

7)                       از آنجايي كه غذاها و مايعات سرد بيش از نوع گرم آنها قابل تحمل مي باشد ، ترجيحاً مايعات و غذاها را سرد ميل كنند.

8)                       غذا را به آرامي صرف كنند و بعد از صرف غذا استراحت نمايند.

9)                       به مدت طولاني گرسنه نمانند.

10)                    از قرار گرفتن در معرض بوي آزار دهنده و تند برخي از غذاها اجتناب كنند.

11)                    هر زمان احساس خستگي كردند استراحت كنند.

12)                    در صورتي كه حالت تهوع شديد مانع از غذا خوردن و در نتيجه كاهش وزن شده است با پزشك مشورت كنند.

 

ب)پيكا (PICA )

منظور از پيكا خوردن مواد نامناسبي است كه هيچگونه ارزش تغذيه اي ندارند. اين مواد نا مناسب اغلب شامل خاك يا نشاسته است. اما خوردن مواد ديگري از قبيل يخ ، كبريت سوخته ، مو ، سنگ ، زغال ، خاكستر سيگار ، مهر نماز ، نفتالين و غيره نيز در بعضي از خانمهاي باردار ديده شده است. خوردن اين مواد نا مناسب مي تواند سبب كاهش مصرف غذاهاي مغذي گردد و بعضي از اين مواد نيز ممكن است در جذب مواد معدني ، از قبيل آهن اختلال ايجاد كنند . از طرف ديگر كمبود يك ماده مغذي ضروري در بدن از قبيل كلسيم  يا آهن خود مي تواند علت خوردن اين مواد نامناسب باشد. در صورت ايجاد پيكا لازم است مادر باردار به پزشك مراجعه كند.

 

 

 

ج)يبوست:

در دوران بارداري بعلت  تاثير هورمونها بر روده ها ، حركات طبيعي آنها كاهش يافته ، سبب بروز يبوست مي شود. براي كمك به حركات روده توصيه هاي زير مفيد مي باشند:

1)      در طول روز بمقدار زياد از مايعات همچون آب ، آب ميوه و سوپ استفاده شود.

2)      مصرف سالاد در برنامه غذايي روزانه گنجانيده شود.

3)   از غذاهاي پر فيبر مانند حبوبات ، غلات ، سبزيهاي خام (سبزي خوردن ) و پخته ، ميوه هاي تازه و سالاد و بهمراه آنها مايعات فراوان مصرف شود.

4)      نانهاي سبوس دار مانند سنگك توصيه مي شود.

5)      آلوي تازه يا بصورت برگه يا آب آلو توصيه مي شود.

6)      بهتر است روزانه ورزشهاي سبكي مانند پياده روي انجام شود.

7)      حتي الامكان از ملينهاي دارويي استفاده نشود.

8)      در وعده صبحانه نان و عسل پيشنهاد مي شود.

9)      همراه سالاد از روغن زيتون يا ساير روغنهاي مايع استفاده شود.

در صورت بروز يبوستهاي شديد كه به مجموعه اقدامات فوق پاسخ ندهد لازم است با مشورت پزشك از ملينهاي ملايم دارويي مانند هيدروكسيد منيزيوم استفاده شود.

 

د)سوزش سر دل:

اين وضعيت بخصوص در سه ماهه آخر بارداري شايع است كه عمدتاً بعلت افزايش حجم و رشد جنين و فشار آن به معده و دستگاه گوارش مادر ايجاد مي شود. براي بهبود اين وضعيت نكات ذيل توصيه مي شود:

1)      بجاي سه وعده غذاي عمده ، 5-4 وعده غذاي سبك ميل شود.

2)      بجاي استفاده از مواد غذايي سرخ كرده ، از غذاهاي آبپز و بخار پز استفاده شود.

3)      غذا بخوبي جويده و به آرامي ميل شود.

4)      بعد از صرف غذا كمي پياده روي توصيه مي شود.

5)   از غذاهاي چرب و ادويه دار بخصوص ادويه تند كمتر استفاده شود.هر چه يك غذا ادويه كمتر و طعم ملايمتري داشته باشد اسيد معده كمتر ترشح مي شود.

6)      بجاي مصرف شكلات ، قهوه ، چاي و ساير نوشيدنيهاي حاوي كافئين ، آب نوشيده شود.

7)      بعد از صرف غذا يا مايعات از دراز كشيدن پرهيز شود .

8)   از مصرف سركه همراه سالاد پرهيز شده و از غذاهايي كه زيادي اسيد معده را جذب مي كنند مانند شير ، تخم مرغ يا غذاهاي نشاسته اي استفاده شود.

در صورتي كه با رعايت همه اصول فوق ، سوزش سر دل همچنان ادامه داشت مراجعه به پزشك توصيه مي شود.

 

 

ه)ادم ( ورم بارداري )

در اكثر خانمهاي باردار ، ورم مختصري در ساق و قوزك پا مشاهده مي شود. اين حالت در نتيجه فشار رحم و محتويات آن روي وريدهاي لگني و مختل شدن بازگشت خون وريدي از پاها مي باشد.

بايد توجه داشت نبايد از هيچ نوع دارويي براي رفع اين مشكل استفاده كرد ( مگر با تشخيص و تجويز پزشك )

توصيه هاي تغذيه اي در اين موارد ، شامل محدود كردن مصرف نمك و اغذيه شور مي باشد.

براي پيشگيري از بروز ادم بايد از افزودن نمك اضافي به غذاها و يا استفاده از مواد خوراكي نمكدار از جمله چيپس ، آجيل ، ماهي شور ، بيسكويتهاي شور ، خيار شور و ترشيجات خود داري كرد.

افزودن نمك در حد متعارف به غذاها از جمله برنج ، در زمان طبخ آن لازم است و قطع كامل مصرف نمك توصيه نمي شود. مصرف نمك نبايستي كمتر از 8-7 گرم در روز باشد ( مگر در صورت وجود بيماريهاي قلبي و فشار خون بالا كه محدوديت شديد مصرف نمك در رژيم غذايي با توصيه پزشك يا مشاور تغذيه اي اعمال مي گردد.)

همچنين در صورت بروز ورم توصيه مي شود مادر باردار 5-4 بار در روز به پهلوي چپ دراز بكشد . دراز كشيدن به پهلوي چپ در تمام زنان باردار باعث خونرساني بهتر به اعضاي لگني از جمله رحم و جنين و همچنين تخليه بهتر خون وريدي از پاها مي شود. اين كار از پيشرفت ادم نيز جلوگيري مي كند.

توصيه ديگر اينكه مادر باردار بهتر است به مدت طولاني از ايستادن و يا نشستن روي صندلي با پاهاي آويزان خودداري كند. دراز كشيدن متناوب در طول روز در حالي كه پاها در سطحي بالاتر از بدن قرار گيرد ( مثلاً با گذاشتن بالش زير پاها ) به بازگشت خون وريدي از پاها كمك مي كند.

لازم به تذكر است كه در صورت بروز ورم دست و صورت بايستي مادر باردار جهت كنترل فشار خون بطور مداوم تحت نظر قرار گيرد و جهت بررسي بيماريهاي همچون مسموميت حاملگي به پزشك ارجاع داده شود.